Mala kancelarija u prizemlju između zgrada, prostorija pored biblioteke ili doma kulture, mesto gde se komšije okupljaju i razgovaraju o problemima svog kraja – to su nekada bile, a ponegde su i danas, mesne zajednice.
Iako se o njima danas mnogo manje govori nego ranije, mesne zajednice nisu nestale. Preživele su promene društvenih sistema, zakona i uređenja, pa i dalje postoje građani koji se okupljaju, pokreću inicijative i pokušavaju da unaprede život u svom neposrednom okruženju.
Mnogi Beograđani, međutim, verovatno ne znaju ni kojoj mesnoj zajednici pripadaju.
Mesne zajednice bile su važan deo nekadašnjeg socijalističkog sistema i zamišljene su kao najniži nivo organizovanja građana. U Beogradu su formirane tako da obuhvataju približno sličan broj stanovnika, a imena su često dobijale po tadašnjim ideološkim simbolima, političkim ličnostima i društvenim idealima.
Vremenom su neke izgubile funkciju, pojedine su postojale samo formalno, dok su druge spojene ili reorganizovane. Ipak, u brojnim prigradskim naseljima i rubnim delovima grada mesne zajednice i danas imaju značajnu ulogu.
Najčešće se bave lokalnim pitanjima – uređenjem naselja, infrastrukturom, zaštitom životne sredine, pomoći ugroženim sugrađanima i komunikacijom između stanovnika i opštinskih institucija. U pojedinim mesnim zajednicama otvoreni su i uslužni centri, kancelarije matičara i druge službe koje građanima olakšavaju pristup administraciji.
Na čelu mesnih zajednica nalaze se predsednici, sekretari i saveti, koji predstavljaju vezu između građana i njihove matične opštine.
Čukarica:
Cerak, Železnik, Banovo brdo, Čukarička padina, Mihajlovac, Ostružnica, Sremčica, Žarkovo, Umka, Velika Moštanica, Rušanj.
Rakovica:
Košutnjak, Kanarevo brdo, Duško Radović, Miljakovački izvori, Sunčani breg, Miljakovac, Braća Veličković, Mitar Bakić, Skojevska, Vidikovac 1 i 2, Kneževac, Labudovo brdo, Petlovo brdo, Kijevo, Avala grad, Resnik, Železnička stanica.
Voždovac:
Banjica, Gornji Voždovac, Činovnička kolonija, Donji Voždovac, Autokomanda, Tešića kupatilo, Pašino brdo, Vinogradi, Šumice, Dušanovac, Milorad Medaković, Milunka Savić, Braće Jerković, Mitrovo brdo, Kumodraž, Jajinci, Rakovica, Beli Potok, Pinosava, Zuce, Ripanj, Kumodraž 1 i 2, Medaković 3.
(Napomena: Kumodraž 1 i 2 ne postoje kao mesne zajednice.)
Savski venac:
Zapadni Vračar, Zeleni venac, Slobodan Penezić – Krcun, Gavrilo Princip, NH Stevan Filipović, Topčidersko brdo – Senjak, Dedinje, Vojvoda Mišić, Četvrti juli.
Zvezdara:
Bulbulder, Veliki Mokri Lug, Mali Mokri Lug, Vojvoda Mišić, Vojvoda Putnik, Vračarsko polje, Vukov spomenik, Zvezdara, Zeleno brdo, Lipov lad, Mirijevo, Novo Mirijevo, Severni bulevar, Smederevski đeram, Stevan Sinđelić, Ćirilo i Metodije, Slavujev potok.
Palilula:
Tašmajdan, Starina Novak, Stara Palilula, Jovan Cvijić, Nadežda Petrović, Hadžipopovac, Stara Karaburma, Stevan Hristić, Despot Stefan Lazarević, Filip Višnjić, Karaburma – Dunav, Rospi Ćuprija, Višnjička banja, Stara Borča, Borča greda, Nova Borča, Ovča, Padinska Skela, Slanci, Veliko Selo, Višnjica, Dunavski venac, Kotež, Bara Reva.
Zemun:
Batajnica, Zemun polje, Ugrinovci i Nova Galenika.
Novi Beograd:
Paviljoni, Studentski grad, Staro sajmište, Bežanija, Ledine, Fontana, Pariske komune, Ušće, Ikarus, Stari aerodrom, Akademija, Sava, Gazela, Savski kej, Bežanijski blokovi, Dunavski kej, Mladost, Bežanijska kosa, Dr Ivan Ribar.
Zanimljivost predstavlja činjenica da se mesna zajednica „Vojvoda Mišić“ pojavljuje i na Savskom vencu i na Zvezdari. Ipak, reč je o dve potpuno različite mesne zajednice koje nisu teritorijalno povezane.
Na teritoriji Starog grada i Vračara danas ne postoje mesne zajednice, dok ih u urbanom delu Zemuna nema – postojeće su formirane uglavnom u prigradskim naseljima.
Iako su za mnoge građane ostale gotovo zaboravljen deo lokalne organizacije, mesne zajednice i dalje predstavljaju jedan od najneposrednijih načina da komšije zajednički utiču na probleme i potrebe svog kraja.
